Agrarisch Collectief Waadrâne

Agrarisch Collectief Waadrâne vindt het belangrijk dat natuur en landbouw elkaar versterken. Dit doen zij door natuurbeheer bij de boeren onder te brengen, natuurinclusieve landbouw genaamd. Door het uitvoeren van verantwoord beheer dragen zij bij aan biodiversiteit en duurzaamheid in hun leefomgeving. De basis hiervoor is: dicht bij de natuur blijven en de boerenlandvogels beschermen. Als collectief vormen zij de schakel tussen boeren/beheerders en de overheid. Tegelijkertijd willen zij dicht bij de leden blijven: ‘Mei de fuotten yn ‘e klaai’.

Wat doen zij om de vogels te beschermen?
De leden van Agrarisch Collectief Waadrâne doen aan nestbescherming en uitstel van maaien zodat jonge kuikens kunnen schuilen in lang gras. Ook proberen ze ervoor te zorgen dat het grondwaterpeil, de vegetatiesamenstelling en de voedselbeschikbaarheid op orde zijn. Verder bieden ze met het creëren van plasdras en verhoogd waterpeil goede foerageerplekken voor weidevogels aan. Kruidenrijke percelen en randen trekken veel insecten aan die weer als voedsel dienen voor de vogels. Zo werken zij samen aan een natuurlijke leefomgeving, met als doel een gezonde weide- en akkervogelpopulatie!

Faunatoren Donkerbroek 

De Holenduif en koolmees maken tijdens het broedseizoen (voorjaar) gebruik van de faunatoren. Vleermuizen en bijen verblijven hier in de zomer en in de winter. In de winter wonen ook de pissebedden/oorwurmen, kikkers en padden in de faunatoren.
De toren is hol van binnen en er is ruimte voor vleermuizen om te zwermen en zich voort te planten. Halverwege zit een vloertje met een ruim gat zonder luik, zodat vleermuizen daar doorheen kunnen vliegen. Er hangen ook vleermuiskasten aan de binnenkant.

De Faunatoren is tot stand gekomen in samenwerking met Provinsje Fryslân, Staatsbosbeheer, gemeente Ooststellingwerf, Buro Bakker (ecologie), Willie Darktrousers (kunstenaar- de slang op de toren), bouwbedrijf Buiteveld, leerlingen van de Tjongerwerven. Het ontwerp heeft Studio JK verder uitgewerkt, wat heeft geleid tot dit eindresultaat.

Plant voort

Een groep organisaties in de Greidhoeke heeft de handen ineen geslagen voor een project om erven en tuinen in de Greidhoeke in te richten voor de spotvogel en andere biodiversiteit.

Veel boerenerven hadden vroeger een hof. Veel van deze hoven zijn verdwenen of verwaarloosd, daardoor is er minder leefgebied voor vogels zoals de spotvogel. De vogel staat op de rode lijst. De spotvogel houdt van open gebied dat rijk is aan bosjes en struiken. En waar we het weidegebied zoveel mogelijk open willen houden, zijn er in de dorpen en op boerenerven van de Greidhoeke volop kansen voor het planten van streekeigen hoogstamfruitbomen gecombineerd met bloeiende struiken en andere planten.

De organisaties willen de komende jaren minstens 250 hoogstamfruitbomen aanplanten, gecombineerd met bloeiende struiken en andere planten. Naast de spotvogel profiteert ook een heleboel ander leven hiervan, zoals andere zangvogels, insecten, vleermuizen, egels en het bodemleven.

Bosk

Bosk was een langzaam bewegend bos van ruim duizend bomen, die tussen 7 mei en 14 augustus 2022 wandelden door de binnenstad van Leeuwarden. Het ‘wandelende’ bos geeft de bomen – en daarmee de natuur – een stem: wat kunnen we leren van bomen en hoe kijkt het bos naar de mensenwereld? Bosk is een productie van Arcadia en heeft tijdens deze 100 dagen een uitgebreide programmering gehad waarbij onder meer (inter-)nationale kunstenaars, culturele organisaties, bewoners en bedrijven betrokken zijn. Bosk vestigt de aandacht op de noodzaak om anders naar de relatie tussen mens en natuur te kijken. De bomen krijgen na de wandeling een vaste plek in de omgeving van Leeuwarden.

Herstel en versterken landschap droge dooradering Fryslân

Landschapsbeheer Friesland en de agrarische collectieven ELAN (zuidoost Friesland), Noardlike Fryske Wâlden, It Lege Midden (Sint Nicolaasga) en Waddenvogels (Terschelling) herstellen kleine landschapselementen zoals houtwallen, elzensingels en poelen of leggen ze opnieuw aan. De maatregelen worden getroffen op percelen in agrarisch gebruik, bij agrariërs, of bij particulieren met grond.
In de jaren 2017 tot en met 2022 zijn bij circa 330 eigenaren verspreid over het gebied werkzaamheden uitgevoerd. Voor singels en houtwallen ging het vaak om het afzetten van bomen en struiken, het planten van bosplantsoen en het plaatsen van nieuwe vee-kerende rasters. Het geplante bosplantsoen bestaat uit een variëteit aan bomen en struiken zoals linde, zomereik, zwarte els, lijsterbes, gewone vlier, hondsroos, vuilboom, sleedoorn, meidoorn en gelderse roos. Allemaal streekeigen soorten, die hier dus van nature thuishoren en waarop veel insecten afkomen. Zo leven er honderden soorten insecten specifiek op eik! De meeste struiken zijn besdragers en bieden daarmee voedsel voor bijvoorbeeld lijsterachtigen. De proppen in de toppen van de elzen bieden in het winterseizoen voedsel aan tienduizenden sijzen en andere vinkachtigen. Ook als het gaat om bijvoorbeeld een broedplek voor allerlei zangvogels, bieden deze landschapselementen prima mogelijkheden.
Een van de deelprojecten werd uitgevoerd bij een particuliere eigenaar nabij Boelenslaan. Een bestaande elzensingel werd opgeknapt en er werden een aantal nieuw aangelegd. Ook werd er een poel gegraven, geschikt als drinkplek voor vogels en zoogdieren en voortplantingsplek voor allerlei waterinsecten en amfibieën als kikkers, padden en kleine watersalamander.

Van Akker naar Bakker

In het vroege voorjaar van 2022 heeft teler Karl Brouwer uit Elsloo tarwe gezaaid op zijn perceel en hij beheert dit op ecologische wijze. In de nazomer wordt er geoogst en de tarwe gaat naar de molen De Weyert in Makkinga, alwaar er meel van wordt gemaakt. Hiervan wordt desemdeeg gemaakt door Nijstad de Echte Bakker uit Oosterwolde. Ook worden er hier ‘Weyerts Eygen broden’ van gebakken. Een korte keten tussen akkerbouwer, molenaar en bakker. Daarnaast worden in het perceel diverse landschapselementen aangelegd: een houtwal, een poel, een dubbele struweelhaag en een keverbank.

Voor biodiversiteit heeft dit de volgende voordelen:

  • Insecten, vogels en zoogdieren vernemen dat er nieuwe schuil-, voedsel- en nestelgelegenheden is gecreëerd in hun directe omgeving.
  • Insecten, vogels en zoogdieren nemen in lente/zomer het nieuwe biotoop in gebruik en gaan zich er voortplanten.
  • Deze nieuwe doelgroepen waarderen het voedselaanbod in het nieuwe biotoop in de herfst en winter. Door onderlinge communicatie tussen soortgroepen komen er eind 2022 en in 2023 nieuwe soorten flora/fauna op de akker af.

Insectenhotel Tjerkwerd

De dorpen Tjerkwerd, Kimswerd en Burgwerd in de gemeente Súdwest-Fryslân nemen deel aan het project Tichterby de Natuer. Een onderdeel van het project was het bouwen van een Giga-insectenhotel. Rondom het insectenhotel zaaiden de leerlingen een bloemenweide en binnenkort hangen ze 10 zelfgemaakte vleermuiskasten aan de schoolmuur.

Uitleenprogramma vleermuisdetector 

De dorpen Tjerkwerd, Kimswerd en Burgwerd in de gemeente Súdwest-Fryslân nemen deel aan het project Tichterby de Natuer. De aanleiding van ‘Tichterby de Natuer’ is dat de dorpen graag iets willen doen voor de vleermuis. De insectenpopulatie is zeer belangrijk voor de vleermuis. Daarom nemen de vrijwilligers allemaal maatregelen om de insectenpopulatie te vergroten. De vrijwilligers gaan volop aan de slag, ze organiseren de volgende activiteiten tijdens het project:
– Plantdagen in de dorpen (er worden speciale soorten aangeplant waar de insecten baat bij hebben)
– Inspiratiedag voor meer biodiversiteit
– Nestkasten, vleermuiskasten en insectenhotels bouwen
– Batdetector uitlenen
Meer informatie staat op Tichterby de Natuer – FMF.

Boeren met bomen

Landelijk demonstratieproject ´Boeren met Bomen´

De drie melkveehouders die het project vormgeven zijn afkomstig uit Friesland, Overijssel en Utrecht.
De komende drie jaar bieden zij inspiratie en praktische begeleiding aan andere melkveehouders die bomen en hagen willen inpassen op hun erf en land, ook wel agroforestry genoemd. Het project komt voort uit de landelijke SABE subsidie die de verduurzaming van de landbouw wil stimuleren. Het project wordt gecoördineerd door projectorganisatie VKON uit Overijssel.

De melkveehouders Jan en Johanneke, Rick en Arjuna en Ramona hebben inmiddels enkele jaren ervaring opgedaan in het toepassen van (voeder-)bomen en hagen op hun bedrijf. Via dit project kunnen zij hun ervaringen delen met collega boeren. Melkveehouders kunnen bij hen terecht voor inspiratie, maar ook voor praktische begeleiding van ontwerp en aanplant.

Agroforestry combineert de teelt van houtige gewassen met landbouw of veeteelt. Het aanplanten van bomen en hagen kan op een melkveebedrijf diverse voordelen hebben, zoals verhoging van diergezondheid, een betere bodemgezondheid met minder droogtegevoeligheid, meer biodiversiteit, opslag van koolstof en het verminderen van stikstofuitstoot. Redenen genoeg om deze vorm van landbouw verder te onderzoeken en de kennis ervan te delen.

Melkveehouders die geïnteresseerd zijn in het toepassen van beplanting op hun bedrijf, kunnen zich aanmelden op de website van Boeren met Bomen. Hier is ook meer informatie te vinden over het project.

De naam van het projectplan (Boeren met bomen) doet overigens vermoeden dat het project enkel om het planten van bomen gaat, het is echter veel breder dan dat. Qua beplanting wordt gericht op de toepassing van hagen als erfafscheiding en voederhagen, omdat Jan en Jojanneke in een weidevogelgebied zitten. Daarnaast willen we als bedrijf tijdens bijeenkomsten ook breder laten zien welke duurzame stappen wij hebben gemaakt als melkveehouder, zoals onder andere het maken en toepassen van compost op ons land in samenwerking met gemeente Leeuwarden en de Waadhoeke.

Zuricher Oord polder 

Bij het dorp Zurich ligt een kleine driehoekig polder vlakbij de afsluitdijk. De polder is een gewaardeerd stiltegebied van 19 hectare. Het is een van de laatste locaties langs de waddenkust waar de oude begreppeling bewaard is gebleven. De rijke geschiedenis van de polder vormt een prachtig uitgangspunt voor het overdragen van kennis over de dijken en de natuur in het Gouden Lân.

In de polder leggen Annechien Meijer en Gert-Jan Gerlach het kunstwerk “Leesbaar Landschap” aan. Dit kunstwerk laat op een bijzondere manier zien welke oude en nieuwe cultuur- en nijverheidsgewassen bij het gebied horen. Het oude veldschuurtje wordt omgevormd tot een eenvoudige expositie-, leer- en ontmoetingsruimte.

Midden in de polder ligt het restant van een oude, natuurlijke zoetwater Dobbe. In het verleden deed deze dienst als drinkplaats voor het vee. De Dobbe wordt hersteld in samenwerking met Landschapsbeheer Friesland. Tegelijkertijd wordt in de omliggende polder in samenwerking met de pachters natuurvriendelijk beheer toegepast.